ශ්‍රී ලංකාවේ කළු ආර්‍ථිකය ඉහලට.. මුදල් නෝට්ටු අසාමාන්‍ය සංසර්‍ණයක..- South Asia Monitor

ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමාන්තර ආර්‍ථිකය නොහොත් කළු ආර්‍ථිකය (Underground Economy) සීඝ්‍රයෙන් වර්‍ධනය වීම සහ ඒ ආශ්‍රිතව දිනෙන් දින ඉහළ යන ආදායම් විෂමතාව දැඩි සමාජ අර්‍බුදයකට මඟ පාදමින් ඇති බව කලාපීය ප්‍රතිපත්ති සහ උපායමාර්‍ගික වේදිකාවක් වන South Asia Monitor වෙබ් අඩවියේ විශේෂ විශ්ලේෂණාත්මක වාර්‍තාවක් පෙන්වා දෙයි. එම ලිපිය උපුටා දක්වමින් සවුත් ඒෂියා මොනිටර් වාර්‍තා කරන්නේ, මෙරට ආර්‍ථික අර්‍බුදයෙන් ක්‍රමයෙන් මිදෙමින් පවතින පසුබිමක වුවද, දූෂණය සහ කළු ආර්‍ථිකයේ ක්‍රියාකාරකම් ඉහළ යාම පෙන්නුම් කරන භයානක සංඥා රැසක් මතු වෙමින් පවතින බවයි. සාමාන්‍ය වැටුපට සාපේක්ෂව කුලී අනුපාත සැසඳීමේදී, 2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව ලොව දෙවනුවට මිල අධිකම නිවාස වෙළෙඳපොළ සහිත රට ලෙස ශ්‍රේණිගත කර තිබූ අතර, කළු ආර්‍ථිකය හා දූෂණය හේතුවෙන් වෙළෙඳපොළේ ඇති වූ විකෘතිතා ඊට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපා ඇති බව එම වාර්‍තාව සඳහන් කරයි. කළු ආර්‍ථිකය සහ නීතිවිරෝධී ගනුදෙනු සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන බවට ඇති ප්‍රධාන අනතුරු ඇඟවීමක් වන්නේ මුදල් නෝට්ටු සංසරණය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ යාමයි. 2026 වසරේ පළමු කාර්‍තුව වන විට මෙරට සංසරණය වන භෞතික මුදල් ප්‍රමාණය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.7ක වාර්‍තාගත ඉහළම අගයකට ළඟා වී ඇති අතර, එය 2023 අවසානයට සාපේක්ෂව සියයට 42ක කැපී පෙනෙන වර්‍ධනයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ගෙවීම් පරිමාව දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ද ඉක්මවා ගොස් ඇති වාතාවරණයක් තුළ, මහජනතාව මෙතරම් විශාල භෞතික මුදල් තොගයක් අතැතිව තබා ගැනීමේ ප්‍රවණතාව සැකසහිත බවත්, ඊට එකම හේතුව කළු ආර්‍ථිකය සහ දූෂිත භාවිතයන්ගේ ව්‍යාප්තිය බවත් එම වාර්‍තාව පෙන්වා දෙයි. නීතිවිරෝධී අරමුදල් සහ වංචනික මුදල් විදේශ ගිණුම් වෙත ගලා යාමද ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු දත්තවලට අනුව, 2024 සිට 2026 පළමු කාර්‍තුව දක්වා කාලය තුළ කොටස් ආයෝජන ලෙස පමණක් ශුද්ධ වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 200ක් රටින් පිටව ගොස් ඇති අතර, එය පෙර පැවති වසර පහේ සාමාන්‍යය මෙන් හතර ගුණයක පමණ වැඩිවීමකි. මීට අමතරව, මෙරට සමස්ත නිවාස සංකීර්‍ණ (Condominium) අලෙවියේ පසුබෑමක් දක්නට ලැබුණද, අති සුඛෝපභෝගී නිවාස සඳහා පවතින ඉල්ලුම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ. 2026 පළමු කාර්‍තුවේදී අලෙවි වූ නිවාස ඒකකවලින් සියයට 52ක්ම අති සුඛෝපභෝගී නිවාස වන අතර, පසුගිය වසරේ එම අගය පැවතියේ සියයට 33ක් ලෙසිනි. දූෂිත දේශපාලනඥයන් සහ අපරාධකරුවන් සිය කළු සල්ලි සුදු කිරීම සඳහා සුඛෝපභෝගී දේපළ ක්ෂේත්‍රය ප්‍රධාන මෙවලමක් කර ගනිමින් සිටින බවට මෙමඟින් තහවුරු වන බව වාර්‍තාවේ දැක්වේ. කළු ආර්‍ථිකයේ ව්‍යාප්තිය සහ දූෂණය හේතුවෙන් රටේ ධනය සුළු ප්‍රභූ පිරිසක් අත කේන්ද්‍රගත වන අතරතුර, බහුතර සාමාන්‍ය ජනතාව අධික උද්ධමනය, දරිද්‍රතාව සහ රැකියා වියුක්තිය හමුවේ දැඩි පීඩාවකට මුහුණ දෙයි. දැනටමත් ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතාව සියයට 25 ඉක්මවා ඇති අතර උගත් තරුණ ප්‍රජාවගේ රැකියා විරහිතභාවය සියයට 43 ඉක්මවා තිබේ. මෙම ආර්‍ථික විෂමතාව සහ අසාධාරණය දිගින් දිගටම වර්‍ධනය වීම ඉදිරියේදී යළිත් දැවැන්ත මහජන හා සමාජ නොසන්සුන්තාවකට අතවැනීමක් විය හැකි බව ලිපිය මඟින් දැඩිව අවධාරණය කර ඇත. Rise of Sri Lanka's Underground Economy Sparks Social Crisis As Sri Lanka grapples with a turbulent economic landscape, the burgeoning underground economy is fuelling rising income inequality, which threatens to spiral into a severe social crisis. A detailed analytical report by South Asia Monitor highlights these alarming trends, revealing that despite the gradual recovery from economic turmoil, the intricacies of corruption and illicit economic activities are showing dangerous signs of escalation. The findings underscore that Sri Lanka is set to become the world’s second-most expensive housing market by 2025, driven largely by distortions caused by the underground economy and corruption. This stark revelation sheds light on the increasing challenges the country faces on its path of economic recovery, suggesting that systemic issues are far from resolved. Another significant warning is the remarkable increase in the circulation of cash, which has risen disproportionately. Projections indicate that the currency in circulation will reach a staggering LKR 1.7 trillion by the first quarter of 2026, reflecting a drastic 42% increase compared to the end of 2023. This unprecedented growth in physical cash contrasts sharply with the 'digital payments' landscape that has overwhelmed the Gross Domestic Product. Concerns grow as citizens hold substantial cash reserves amidst a flourishing underground economy. This trend is primarily attributed to widespread corruption and increasing illicit dealings. The report matches these observations with a sharp rise in the outflow of illicit funds and fraudulent money towards foreign accounts. Data from the Central Bank of Sri Lanka indicates that between 2024 and the first quarter of 2026, an estimated USD 200 million will be siphoned from the country solely through stock investments, a staggering fourfold increase compared to the previous five-year average. While there has been a downturn in the overall condominium market, the demand for luxury accommodations has surged dramatically. Statistics reveal that 52% of the housing units sold in the first quarter of 2026 were high-end properties, a significant increase from 33% in the previous year. This trend not only illustrates shifting market dynamics but also affirms that corrupt politicians and criminals are using the luxury real estate sector as a key avenue for laundering dirty money. The report further indicates that wealth within the country is increasingly concentrated in the hands of a wealthy elite, while the broader population grapples with soaring inflation, poverty, and job displacement. Currently, over 25% of Sri Lanka’s population lives in poverty, with youth unemployment soaring above 43%. The ongoing economic disparity and injustice raise urgent concerns, suggesting that imminent widespread public discontent could lead to significant social unrest if left unaddressed. *Note: In case of any discrepancy between the Sinhala and English versions, the Sinhala version shall prevail.